Badanie eeg

Diagnostyka padaczki

Na czym polega diagnostyka padaczki? Jak przebiega wizyta u lekarza neurologa, specjalisty epileptologa? Jakie badania pomagają zdiagnozować padaczkę i jej przyczyny?

Zarówno przebieg padaczki wieku dziecięcego jak u dorosłych ma bardzo różnorodny charakter, różne objawy i może zmieniać się z czasem i wiekiem, przechodząc z jednej formy napadów w inną. Diagnostyka padaczki nie jest ani łatwa, ani jednoznaczna – przede wszystkim ze względu na bardzo różne przyczyny pojawienia się ataków padaczkowych. W trakcie badań diagnostycznych neurolodzy starają się znaleźć źródło ataków i je ewentualnie wyeliminować, wykluczyć stany chorobowe, które mogą przebiegać łudząco podobnie do padaczki lub w ostateczności dobrać odpowiednie leczenie.

Pierwszym krokiem  w diagnostyce padaczki jest:

Wywiad i badanie neurologiczne

Pacjent lub opiekun pacjenta powinien być przygotowany na następujące pytania lekarza:

  • opis i czas wystąpienia pierwszego napadu
  • częstotliwość zaobserwowanych napadów i ich natężenie
  • opis objawach poprzedzających napad i stanów występujących po nim
  • informacja o przebytych urazach, w szczególności urazach głowy
  • spis przyjmowanych leków, ich dawkowanie oraz objawach niepożądanych, jakie wystąpiły po ich zastosowaniu
  • wywiad rodzinny – czy ktoś w rodzinie chorował na padaczkę?

Należy też oczywiście przywieź ze sobą wszystkie poprzednie wypisy ze szpitali, zdjęcia, wyniki badań

Rodzice czy rodzina mogą nagrać choćby na telefonie komórkowym przebieg napadu – będzie to pomocne w trakcie prowadzonego wywiadu. Warto też zaobserwować i zapisać objawy towarzyszące napadowi – czy chory spał w tym czasie, czy był pobudzony, czy oddał samoistnie mocz w trakcie napadu, czy utracił świadomość, czy utraciliśmy z nim kontakt wzrokowy, czy miał drgawki – jak długo trwały, czy kojarzymy jakieś bodźce, które mogły wywołać napad – stres, gorączka, migoczące światło.

Badanie neurologiczne – to badanie fizykalne, tradycyjnie rozpoczyna się od głowy a kończy na kończynach dolnych. Zaczynany na leżąco, później w pozycji siedzącej, na koniec w pozycji stojącej i ruchu. Obejmuje:

  • ocenę czaszki
  • objawy oponowe (sztywność karku, objaw Kerniga)
  • oceniana jest spontaniczność ułożenia kończyn i obecność ruchów mimowolnych
  • badanie odruchów ścięgnistych (głębokich) przy pomocy młotka neurologicznego
  • badania odruchów powierzchownych (podeszwowych, brzusznych) zaostrzoną końcówką młotka – lekarz delikatnie drażni różne miejsca stopu i obserwuje odruchy pacjenta.
  • badanie czucia bólu, temperatury czy wibracji
  • w pozycji stojącej lekarz bada stabilność pozycji, płynność chodu, próba Romberga przy otwartych i zamkniętych oczach.

Daignostyka padaczkiNależy pamiętać, że badanie to nie jest bolesne ani nieprzyjemne – dla dzieci może być wręcz formą zabawy. Ważne, żeby badany był rozluźniony, nie napinał mięśni i swobodnie poddawał się odruchom.

Badania laboratoryjne – zlecone przez lekarza, to zestaw podstawowa morfologia krwi, OB i podstawowe badanie moczu. Dodatkowo lekarz może zlecić
próby nerkowe (mocznik, kwas moczowy, kreatynina, ewentualnie poziom białka całkowitego), próby wątrobowe,  poziom glukozy we krwi, poziom wapnia i innych elektrolitów we krwi.

W szczególnych przypadkach może zostać zlecone badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, co wymaga wykonania punkcji lędźwiowej – czyli pobrania w warunkach szpitalnych niewielkiej ilości płynu mózgowo-rdzeniowego.

Badania neuroobrazowe –

  • rezonans magnetyczny (MRI, MR)
  • tomografia komputerowa głowy (TK, CT).

Oba te badania są całkowicie bezbolesne, pacjent musi tylko swobodnie i nieruchomo leżeć przez około 30 minut. Nie musi się rozbierać, musi tylko usunąć wszelkie metalowe przedmioty. Dzieciom lub pacjentom, którzy nie są w stanie spokojnie leżeć, albo boją się zamknięcia w tunelu podaje się leki uspokajające lub zastosować znieczulenie ogólne.  Rezonansu magnetycznego nie można wykonywać osobom z rozrusznikiem serca. Przeciwwskazaniem do wykonania tomografii komputerowej jest ciąża, ze względu na stosowaną silną dawkę promieni rentgenowskich.

Elektroencefalogram – EEG

Na skórze głowy umieszczane są specjalne elektrody, które sczytują fale mózgowe i przedstawiają je w formie zapisu graficznego. Może być również wykonane w trakcie snu, przez 24 godziny, w trakcie napadu padaczkowego.  Badanie może być wykonane na leżąco lub siedząco w wygodnym fotelu. Nie powinno się pić kawy przynajmniej 8 godzin przed badaniem, a wszystkie stosowane leki powinny być skonsultowane z lekarzem. Na włosy nie powinno się stosować żadnych lakierów, olejków, sprayów  – żeby nie zakłócać przewodzenia i utrzymać przyklejone elektrody. Badanie jest absolutnie bezbolesne i bezpieczne, może być wykonywane również u kobiet w ciąży.

Napady nieświadomości

Łagodne padaczki dziecięce

Napady miokloniczne Padaczki wieku dziecięcego mają bardzo różnorodne objawy i mogą z wiekiem zmieniać swój charakter, przechodząc z jednej formy napadów w inną.

Poza ciężkimi zespołami padaczkowymi, gdzie napady są jednym z wielu innych objawów uszkodzenia mózgu, istnieje grupa padaczek o dobrym rokowaniu. Takim przykładem są łagodne padaczki z napadami częściowymi z okolic środkowo-skroniowych (BECTS) czy potylicznych, które stanowią prawie ¼ padaczek dziecięcych.

Dzieci z padaczką z okolic środkowo skroniowych (BECTS) zwaną często padaczką Rolanda zwykle nie są upośledzone umysłowo ani neurologicznie, napady występują u nich głównie w czasie snu, obejmując najczęściej zaburzenia czuciowo-ruchowe mięśni twarzy, języka, warg, z nadmiernym ślinieniem, zahamowaniem mowy, czasem drgawkami klonicznymi twarzy, z zachowaniem świadomości. Dzieci z BECTS mogą wykazywać niewielkie zaburzenia pamięci i koncentracji lub trudności z nauką pisania i czytania.
Napady o tym charakterze zaczynają się zwykle w wieku 2-14 lat ze szczytem zachorowań koło 5-9 roku życia. Uważa się , że rokowanie u pacjentów z BECTS jest bardzo dobre – napady łatwo poddają się leczeniu i mijają spontanicznie wraz z upływem lat i dorastaniem.

Te powszechne opinie oparte na praktyce i obserwacjach terapeutycznych, potwierdziło opublikowane w 2011 roku badanie fińskich lekarzy. Obserwowali oni rozwój 245 dzieci z rozpoznaniem BECTS w latach 1961-64. Część pacjentów straciła kontakt z lekarzami na przestrzeni tak długiego czasu, niemniej pozostała w obserwacji grupa pozwoliła potwierdzić statystycznie dotychczasowe przypuszczenia, że łagodne padaczki dziecięce nie obniżają znacząco jakości życia w wieku dorosłym i nie mają negatywnego wpływu na psychikę dorosłego.

Podobnie pozytywne rokowanie dotyczy dzieci z łagodną padaczką z iglicami z okolicy potylicznej o wczesnym (zespół Panayiotopoulosa) lub późnym początku ( zespół Gastaut ).
W padaczce częściowej z płatu potylicznego charakterystyczne są nocne lub wieczorne złe samopoczucie dziecka (bladość, nudności, ślinienie, zaburzenia rytmu serca), a następnie bardzo obfite wymioty (czasami trwające nawet do kilku godzin i grożące odwodnieniem dziecka). W części przypadków obserwowane jest automatyczne oddanie moczu i stolca, zwrot gałek ocznych w jedną stronę lub zwiotczenie mięśni ( mylnie brane za omdlenie). Czasami obserwuje się postęp napadu w kierunku napadu uogólnionego. Przebieg choroby w padaczkach z iglicami z okolic potylicznych w ¼ przypadków jest łagodny, nie zaburza prawidłowego rozwoju psycho-ruchowego, dobrze reaguje na leczenie.

W przypadku łagodnych częściowych padaczek wieku dziecięcego bardzo ważna jest rozmowa lekarza z rodzicami – przy całym szoku rozpoznania padaczki u swojego dziecka, rodzice powinni otrzymać także informację pozytywną, jaką jest bardzo dobre rokowanie i bardzo duża szansa na całkowite ustąpienie choroby.

Na podst.
Long term prognosis of adults with Benin epilepsy of childhood. Matti Sillanpää. Epileptologia 18/2010
Łagodna Padaczka częściowa wieku dziecięcego z napadami wegetatywnymi – zespół Panayiotopoulosa . M.Służewska-Niedźwiedź Polski Przegląd Neurologiczny, 2010, T.6, nr 3

Badanie eeg ilustracja

Rozpoznanie padaczki

Badanie eeg ilustracja TacyJakJa.pl (TJJ): Czy istnieje jedno badanie diagnostyczne, które może wykluczyć lub potwierdzić padaczkę?

Dr n. med. Ałbena Grabowska-Grzyb (AGG) :
Takie badanie nie istnieje. Zawsze bierze się pod uwagę całość obrazu: przede wszystkim wywiad od pacjenta i jego rodziny. Wszelkie inne badania, które należy wykonać, takie jak: EEG (elektroencefalogram) , MRI (rezonans magnetyczny) pomagają postawić rozpoznanie. Nie wykluczają padaczki, ale też jej jednoznacznie nie potwierdzają.

TJJ: Jaką zatem wartość ma badanie EEG ?

AGG: Badanie EEG jest badaniem funkcji mózgu. Wykonujemy je w okresie międzynapadowym, wtedy trwa ok. 20 minut. U osób, które mają dużo napadów, można przedłużyć rejestrację, wtedy jest większa szansa, że uchwycimy napad padaczkowy. Oceniamy zapis czynności kory mózgu – czy jest prawidłowy, czy nie. Jeśli nie, to jakie są nieprawidłowości ? Czy to są pojedyncze zmiany, zlokalizowane w jakimś miejscu, czy uogólnione. ? Stosujemy rutynową aktywację, żeby „skłonić” korę mózgu do pokazania ewentualnych nieprawidłowości. Dlatego świecimy światełkiem o zmiennej częstotliwości w oczy, czy też polecamy głębokie oddychanie. Pewne typy napadów ujawniają się właśnie podczas tych działań. Czasami konieczna jest deprywacja (pozbawienie) snu. Każdy pacjent chory na padaczkę wie, że po nieprzespanej nocy jest bardzo duże ryzyko, że wystąpi napad padaczkowy. Wykonujemy tez badanie we śnie. Wtedy na tle fal charakterystycznych dla poszczególnych faz snu mogą ujawnić się nieprawidłowości.

TJJ: Wspominała Pani Doktor, że niezwykle pomocny dla lekarza jest dokładny opis napadu przez osobę, która napad widziała. Na co przypadkowy obserwator powinien zwrócić uwagę?

AGG:Przypadkowy obserwator powinien przede wszystkim pomóc choremu. Chronić głowę przed urazem, w żadnym wypadku nie starać sie wkładać niczego do ust, zapewnić dopływ świeżego powietrza. Idealnie byłoby, gdyby zaobserwował na czym polega napad. Ważny jest bardzo początek, np. co się działo z chorym zanim upadł, czy miał grymas na twarzy, czy może zwrócił gałki oczne w którąś stronę. Dużo informacji daje lekarzowi opis twarzy pacjenta podczas napadu. Szczególnie należy zwrócić uwagę na źrenice, czy są rozszerzone, czy wystąpił oczopląs.

TJJ: Napady padaczkowe u dzieci objawiają się inaczej niż padaczka osoby dorosłej. Mogą przypominać skłony, bujanie, ruchy potakiwania, zapatrzenie się. Na co mają zwracać uwagę rodzice, aby jak najlepiej opisać lekarzowi zachowanie dziecka?

AGG:Na dziwne zachowania dziecka, które się powtarzają. Stereotypowość jest bardzo charakterystyczna dla padaczki, ale oczywiście nie tylko. Istotne jest także, czy dziecko podczas incydentów reaguje na zadawane pytania, spełnia polecenia. W ten sposób oceniamy ewentualne zaburzenia świadomości. Jeśli niepokojące incydenty występują podczas snu, wtedy istotną informacją jest czy powtarzają sie codziennie, czy jest ich wiele podczas jednej nocy, w jakiej części nocy występują (po zaśnięciu, tuż po przebudzeniu). Należy też zwrócić uwagę na bodziec, który wyzwala wystąpienie incydentu napadowego, jeśli taki naturalnie jest, np. charakterystyczny dźwięk, ostre światło.

TJJ: Bardzo dziękujemy za rozmowę