Stan padaczkowy niszczący dla mózgu

Badania potwierdzają, że przedłużający się stan padaczkowy jest destrukcyjny dla mózgu. Neurolodzy z kliniki w Minnesocie (USA) zaobserwowali, że przedłużający się, oporny stan padaczkowy, który trwa lub nawraca przez przynajmniej 24 godziny z rzędy (ang. super refractory status epilepticus (SRSE), prowadzi do poważnej atrofii, czyli zaniku mózgu. Wyniki swoich obserwacji opublikowali w JAMA Neurology w sierpniu 2016 roku.

Opisali dziewiętnastu pacjentów, z przewlekłym stanem padaczkowym, spowodowanym najczęściej na skutek zakażenia ośrodkowego układu nerwowego, udaru czy innych infekcji z gorączką. Mediana wieku pacjentów wynosiła 41 lat. Wszystkim pacjentom kilkukrotnie wykonano badanie rezonansowe mózgu, jednocześnie cały czas monitorowano funkcje mózgu za pomocą eeg.

Stopień zaniku mózgu oceniano za pomocą objętościowego wskaźnika komory/mózg VBR (Ventricular Brain Radio) ocenianego na podstawie tomografii komputerowej mózgu. U wszystkich dziewiętnastu pacjentów pogorszyły się wyniki VBR w dwóch badaniach TK. (mediana zmian o 23%). Zauważono też korelację pomiędzy stopniem powiększenia się atrofii mózgu a czasem trwania stanu padaczkowego i czasem koniecznej hospitalizacji. Natomiast wiek pacjenta był skorelowany ujemnie. U osób starszych zanik mózgu był mniejszy.

Badanie było opracowywane na bardzo małej populacji i wymaga jeszcze doprecyzowania. Badacze chcą rozpocząć systematyczną analizę na większą skalę, wykorzystując też bardziej precyzyjne metody pomiaru zaniku mózgu.

Źródło:

Prolonged Status Epilepticus Linked to Brain Atrophy, www.medscape.com/viewarticle/868691#vp_2

Stan padaczkowy

 

Epilepsja składanka

Rodzaje napadów nowa klasyfikacja

Od 1981 roku International League Against Epilepsy (ILAE) przedstawia i weryfikuje kolejne klasyfikacje napadów padaczkowych. Coraz lepsze techniki badania mózgu i rozumienie istoty napadów padaczkowych wymagają coraz to bardziej precyzyjnego definiowania pojęcia padaczki, napadu padaczkowego i stanu padaczkowego.

Pierwsze korekty w klasyfikacji napadów padaczkowych wprowadzono już 1989 roku, a kolejne w 1997, 2001, 2006 i 2010. Budząc niejednokrotnie wątpliwości i dyskusje zainteresowanego środowiska.

Ostatnia klasyfikacja napadów padaczkowych, z 2010 roku wyodrębniała trzy podstawowe grupy ze względu na ich początek:

  • Napady uogólnione
    • napady toniczno-kloniczne
    • napady nieświadomości
      • typowe
      • nietypowe
      • ze szczególnymi cechami
        • miokloniczne napady nieświadomości
        • mioklonie powiek
    • napady kloniczne
    • napady toniczne
    • napady atoniczne
    • napady miokloniczne
      • miokloniczne
      • miokloniczne atoniczne
      • miokloniczne toniczne
  • Napady ogniskowe
    • napady ogniskowe bez zaburzenia przytomności lub świadomości
    • napady ogniskowe z zaburzeniem przytomności lub świadomości
    • napady ogniskowe przechodzące w obustronny napad drgawkowy
  • Napady o nieznanym początku
    • napady zgięciowe

W 2016 roku Międzynarodowa Liga przeciwpadaczkowa (ILAE) proponuje i poddaje pod dyskusję kolejną wersję klasyfikacji napadów padaczkowych. Pozostając przy podziale ze względu na początek napadów padaczkowych na napady ogniskowe, uogólnione i o nieznanym początku  wyróżnia napady z objawami ruchowymi i  stopniem świadomości.

  • Napady ogniskowe (focal seizures)
    • z objawami ruchowymi (motor)
      • toniczne (tonic)
      • atoniczne (atonic)
      • miokloniczne (myoclonic)
      • kloniczne (clonic)
      • napady zgięciowe (epileptic spasms)
      • hypermotor
    • bez objawów ruchowych (non-motor)
      • z objawami sensorycznymi
      • z objawami poznawczymi
      • emocjonalnymi
      • autonomicznymi

Napady ogniskowe mogą być:

  • ze świadomością (aware)
  • z zaburzeniami świadomości (impared awareness)
  • brakiem świadomości (unknown awareness)

Napady ogniskowe mogą przejść w  obustronny napad drgawkowy

  • Napady uogólnione (generalized seizures)
    • z objawami ruchowymi
      • toniczno-kloniczne
      • toniczne
      • atoniczne
      • miokloniczne
      • miokloniczno-atoniczne
      • kloniczne
      • kloniczno-toniczno-kloniczne
      • napady zgięciowe
    • napady nieświadomości
      • typowe
      • nietypowe
      • miokloniczne
      • mioklonie powiek (eyelid myoclonia)
  • Napady o nieznanym początku (unknown onset)
    • z objawami motorycznymi
      • toniczne
      • atoniczne
      • toniczno-kloniczne
      • napady zgięciowe
    • bez objawów motorycznych

Napady o nieznanym początku mogą być:

  • ze świadomością (aware)
  • z zaburzeniami świadomości (impared awareness)
  • brakiem świadomości (unknown awareness)

W zależności od istoty napadu padaczkowego i posiadanych informacji lekarz może klasyfikować napad padaczkowy na różnym poziomie szczegółowości.

Jednocześnie ze zmianami w klasyfikacji napadów padaczkowych następują zmiany w powszechnie stosowanej klasyfikacji chorób ICD10. Stosowana w tej chwili klasyfikacja weszła do użycia w 1992 roku i wymaga już przedefiniowania. W szczególności zmiany będą dotyczyć chorób psychicznych – schizofrenii i chorób afektywnych. W odniesieniu do padaczki klasyfikacja ICD11 powinna wyjść na przeciw postulatom Międzynarodowej Ligi Przeciwpadaczkowej i dostosować klasyfikację chorób do propozycji ILAE. Oba systemy odzwierciadlają współczesny pogląd na przyczyny padaczki, patofizjologię napadów padaczkowych. Nowa klasyfikacja ICD11 miała zostać wprowadzona w 2017 roku. W tej chwili mówi się raczej o 2018 roku.

Źródła:
Definition and Classification, http://www.ilae.org
http://www.ilae.org/visitors/centre/Definition_Class.cfm
Revising the ICD-10 codes for epilepsy and seizures, Donna C. Bergen Epilepsia, 53(Suppl. 2):3–5, 2012
mp.pl

Epilepsja składanka

Klasyfikacja padaczki według ICD-10

Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10 weszła powszechnie w życie w 1994 roku dzięki staraniom WHO. Przetłumaczona jest na 43 języki i obowiązuje w 117 państwach – służąc do międzynarodowego określania przyczyny zgonu i rozpoznania. Padaczka należy do grupy chorób układu nerwowego G00-G99.

Zaburzenia okresowe i napadowe (G40–G47)

G40 Padaczka (ang. epilepsy)

  • G40.0 Padaczka samoistna (ogniskowa) (częściowa) i zespoły padaczkowe z napadami o zlokalizowanym początku
    • Łagodna padaczka dziecięca ze środkowoskroniowymi potencjałami iglicowymi w EEG
    • Padaczka dziecięca z wyładowaniami potylicznymi w EEG
  • G40.1 Padaczka objawowa (ogniskowa) (częściowa) i zespoły padaczkowe z prostymi napadami częściowymi
    • Napady bez zaburzeń świadomości
    • Proste napady częściowe ulegające wtórnemu uogólnieniu
  • G40.2 Padaczka objawowa (ogniskowa) (częściowa) i zespoły padaczkowe ze złożonymi napadami częściowymi
    • Napady z zaburzeniami świadomości, często z towarzyszącymi automatyzmami
    • Złożone napady częściowe ulegające wtórnemu uogólnieniu
  • G40.3 Uogólniona samoistna padaczka i zespoły padaczkowe
    • Łagodna dziecięca padaczka miokloniczna
    • Łagodne drgawki noworodkowe (rodzinne)
    • Padaczka dziecięca z utratą świadomości [pyknolepsja]
    • Padaczka z napadami „grand mal” przy przebudzeniu
    • Młodzieńcza: padaczka z utratą świadomości; padaczka miokloniczna [napady impulsywne typu „petit mal”]
    • Niespecyficzne napady padaczkowe: atoniczne; kloniczne; miokloniczne; toniczne; toniczno-kloniczne
  • G40.4 Inne postacie uogólnionej padaczki i zespołów padaczkowych
    • Padaczka z mioklonicznymi napadami nieświadomości; napadami miokloniczno-astatycznymi
    • Skurcze dziecięce
    • Zespół Lennoxa-Gastauta
    • Napady skłonów
    • Objawowa wczesna encefalopatia miokloniczna
    • Zespół Westa
  • G40.5 Szczególne zespoły padaczkowe
    • Epilepsia partialis continua [Kożewnikowa]
    • Napady padaczkowe związane z alkoholem, lekami, zmianami hormonalnymi, pozbawieniem snu, stresem
  • G40.6 Napady „grand mal”, nieokreślone (z napadami „petit mal” lub bez takich napadów)
  • G40.7 Napady „petit mal”, nieokreślone, bez napadów „grand mal”
  • G40.8 Inne padaczki
  • G40.9 Padaczka, nieokreślona

G41 Stan padaczkowy (ang.Status epilepticus)

    • G41.0 Stan padaczkowy typu „grand mal”
    • G41.1 Stan padaczkowy typu „petit mal”
    • G41.2 Złożony częściowy stan padaczkowy
    • G41.8 Inne stany padaczkowe
    • G41.9 Stan padaczkowy, nieokreślony
Badanie eeg

Diagnostyka padaczki

Na czym polega diagnostyka padaczki? Jak przebiega wizyta u lekarza neurologa, specjalisty epileptologa? Jakie badania pomagają zdiagnozować padaczkę i jej przyczyny?

Zarówno przebieg padaczki wieku dziecięcego jak u dorosłych ma bardzo różnorodny charakter, różne objawy i może zmieniać się z czasem i wiekiem, przechodząc z jednej formy napadów w inną. Diagnostyka padaczki nie jest ani łatwa, ani jednoznaczna – przede wszystkim ze względu na bardzo różne przyczyny pojawienia się ataków padaczkowych. W trakcie badań diagnostycznych neurolodzy starają się znaleźć źródło ataków i je ewentualnie wyeliminować, wykluczyć stany chorobowe, które mogą przebiegać łudząco podobnie do padaczki lub w ostateczności dobrać odpowiednie leczenie.

Pierwszym krokiem  w diagnostyce padaczki jest:

Wywiad i badanie neurologiczne

Pacjent lub opiekun pacjenta powinien być przygotowany na następujące pytania lekarza:

  • opis i czas wystąpienia pierwszego napadu
  • częstotliwość zaobserwowanych napadów i ich natężenie
  • opis objawach poprzedzających napad i stanów występujących po nim
  • informacja o przebytych urazach, w szczególności urazach głowy
  • spis przyjmowanych leków, ich dawkowanie oraz objawach niepożądanych, jakie wystąpiły po ich zastosowaniu
  • wywiad rodzinny – czy ktoś w rodzinie chorował na padaczkę?

Należy też oczywiście przywieź ze sobą wszystkie poprzednie wypisy ze szpitali, zdjęcia, wyniki badań

Rodzice czy rodzina mogą nagrać choćby na telefonie komórkowym przebieg napadu – będzie to pomocne w trakcie prowadzonego wywiadu. Warto też zaobserwować i zapisać objawy towarzyszące napadowi – czy chory spał w tym czasie, czy był pobudzony, czy oddał samoistnie mocz w trakcie napadu, czy utracił świadomość, czy utraciliśmy z nim kontakt wzrokowy, czy miał drgawki – jak długo trwały, czy kojarzymy jakieś bodźce, które mogły wywołać napad – stres, gorączka, migoczące światło.

Badanie neurologiczne – to badanie fizykalne, tradycyjnie rozpoczyna się od głowy a kończy na kończynach dolnych. Zaczynany na leżąco, później w pozycji siedzącej, na koniec w pozycji stojącej i ruchu. Obejmuje:

  • ocenę czaszki
  • objawy oponowe (sztywność karku, objaw Kerniga)
  • oceniana jest spontaniczność ułożenia kończyn i obecność ruchów mimowolnych
  • badanie odruchów ścięgnistych (głębokich) przy pomocy młotka neurologicznego
  • badania odruchów powierzchownych (podeszwowych, brzusznych) zaostrzoną końcówką młotka – lekarz delikatnie drażni różne miejsca stopu i obserwuje odruchy pacjenta.
  • badanie czucia bólu, temperatury czy wibracji
  • w pozycji stojącej lekarz bada stabilność pozycji, płynność chodu, próba Romberga przy otwartych i zamkniętych oczach.

Daignostyka padaczkiNależy pamiętać, że badanie to nie jest bolesne ani nieprzyjemne – dla dzieci może być wręcz formą zabawy. Ważne, żeby badany był rozluźniony, nie napinał mięśni i swobodnie poddawał się odruchom.

Badania laboratoryjne – zlecone przez lekarza, to zestaw podstawowa morfologia krwi, OB i podstawowe badanie moczu. Dodatkowo lekarz może zlecić
próby nerkowe (mocznik, kwas moczowy, kreatynina, ewentualnie poziom białka całkowitego), próby wątrobowe,  poziom glukozy we krwi, poziom wapnia i innych elektrolitów we krwi.

W szczególnych przypadkach może zostać zlecone badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, co wymaga wykonania punkcji lędźwiowej – czyli pobrania w warunkach szpitalnych niewielkiej ilości płynu mózgowo-rdzeniowego.

Badania neuroobrazowe –

  • rezonans magnetyczny (MRI, MR)
  • tomografia komputerowa głowy (TK, CT).

Oba te badania są całkowicie bezbolesne, pacjent musi tylko swobodnie i nieruchomo leżeć przez około 30 minut. Nie musi się rozbierać, musi tylko usunąć wszelkie metalowe przedmioty. Dzieciom lub pacjentom, którzy nie są w stanie spokojnie leżeć, albo boją się zamknięcia w tunelu podaje się leki uspokajające lub zastosować znieczulenie ogólne.  Rezonansu magnetycznego nie można wykonywać osobom z rozrusznikiem serca. Przeciwwskazaniem do wykonania tomografii komputerowej jest ciąża, ze względu na stosowaną silną dawkę promieni rentgenowskich.

Elektroencefalogram – EEG

Na skórze głowy umieszczane są specjalne elektrody, które sczytują fale mózgowe i przedstawiają je w formie zapisu graficznego. Może być również wykonane w trakcie snu, przez 24 godziny, w trakcie napadu padaczkowego.  Badanie może być wykonane na leżąco lub siedząco w wygodnym fotelu. Nie powinno się pić kawy przynajmniej 8 godzin przed badaniem, a wszystkie stosowane leki powinny być skonsultowane z lekarzem. Na włosy nie powinno się stosować żadnych lakierów, olejków, sprayów  – żeby nie zakłócać przewodzenia i utrzymać przyklejone elektrody. Badanie jest absolutnie bezbolesne i bezpieczne, może być wykonywane również u kobiet w ciąży.